Szlak kajakowy Michała Kajki

Wprowadzenie

Szlak kajakowy „Śladami Michała Kajki” jest jednym z ciekawszych szlaków mazurskich. Płynąc tą trasą można zobaczyć najładniejsze jeziora mazurskie nominowane niedawno przez fundację New7Wonders do siedmiu cudów świata. Szlak wiedzie od wsi Ogródek, gdzie znajduje się dom jego patrona Michała Kajki (obecnie muzeum mu poświęcone), przez trzy niewielkie jeziora porośnięte roślinnością - duże jezioro Orzysz, rzekę Orzyszę, następnie przez największe jezioro w Polsce Śniardwy i najdłuższy na Mazurach XIX-wieczny Kanał Jegliński do Pisza. Choć jest on wciąż mało znany przez kajakarzy stanowi atrakcyjne połączenie jezior: Orzysz, Tyrkło i Śniardwy. Każde z jezior cieszy się osobno dużą popularnością wśród żeglarzy, ale wielu z tych miejsc, można rzec najciekawszych,znajdujących się pomiędzy jeziorami nie da się w ten sposób zobaczyć. Najlepszy bez dwóch zdań jest do tego kajak.

„Czyś ty słyszoł ło niam bracie,
Co ziersze psisywoł,
Co w mazurskiej mnieszkoł chacie,
Kajka sia nazywoł ?” (Teofil Ruczyński, 1946)

Jaki związek z tym wszystkim ma postać nieznanego szerzej poety Michała Kajki, którego twórczości obecnie nie można prawie znaleźć w księgarniach? Abstrahując zupełnie od przypisywanej poecie niewdzięcznej roli piewcy polskości, która nie była taka jednoznaczna jak się wydawało w czasach powojennych, ujmujące jest jego umiłowanie ziemi mazurskiej, jej przyrody i próba utrwalenia w prostych wierszach starego porządku na ziemi. Takie wieszczenie nadchodzącej zagłady świata, jakie znał Kajka, pochodzi od zdobyczy technologicznych i kulturowych Niemców, którzy zaczęli unowocześniać Mazury w XIX w. Przypomina to nieco późniejsze obawy J.R.R Tolkiena przed utratą idylli wiejskiej w Anglii, baśniowego Shire, w czasie wojennej zawieruchy wywołanej przez Niemców w czasie I wojny światowej. Strach ten uzewnętrzniony potem został w znanej na całym świecie trylogii Władcy Pierścieni. Wieszczenie zagłady w przypadku Kajki było surowe, ale można dzięki temu spojrzeć na Mazury oczami dawnych ludzi pogranicza. Kajka pisał „Nieszczęśliwym losem moich rodaków dotknięty postanowiłem opisać dole i niedole moich braci…”.

Odkąd opisaliśmy ten szlak w nieco innym przebiegu w przewodniku „Jeziora i rzeki Ziemi Orzyskiej” minęło siedem lat, ale uznaliśmy, że warto go uzupełnić i wzbogacić o materiały historyczne i ukazać w nieco nowym świetle poezję Kajki.Poeta bardzo mało nawiązuje do miejsc, które ogląda na co dzień, a nawet gdy wspomina o liliach, polach, lasach opisuje je słowami kancjonałówi literatury polskiej.

Szlak ma 58,4 km i pomijając możliwe utrudnienia przy dużym wietrze na jeziorze Śniardwy należy do łatwych. Na całym odcinku nie ma potrzeby przenoszenia kajaków. Całość trasy najlepiej rozłożyć przynajmniej na 2 dni. Dużąjej atrakcją są nie tylko niewątpliwe walory przyrodnicze: różnego typu lasy, w tym głównie łęgi ze starodrzewiem, bogata roślinność wodna, zabagnienia, liczne zwierzęta wodne, rzadkie ptaki przelatujące nad polami i w lasach, ale również miejsca szczególne z historycznego punktu widzenia. Znaleźć tu można m.in. dwa wzniesienia będące w czasach prehistorycznych grodziskami, umocnienia z II wojny światowej i stare zabudowania wiejskie. W przeszłości cieki łączące jeziora były miejscami dość płytkie i w suche lata zarastały szuwarami, stając się trudne do przeprawy. Bywały jednak i takie okresy, że szlakiem tym z powodzeniem przeprawiano się nawet jachtami. W ostatnich latach regularnie prowadzi się jednakże prace udrażniające, polegające na usuwaniu trzcin z newralgicznych miejsc na trasie spływu. Szlak jest natomiast zachwalany, jako ten, gdzie przyroda pozostała nie zmieniona od dziesiątek lat i nie spotka się na nim tłumów.

Trasa szlaku

Powiększ wybrany fragment mapy, żeby zobaczyć punkty na szlaku.

Początek szlaku:

Jezioro Zdedy

Punkty na szlaku

1. Jezioro Zdedy
53°45'25,6" N; 22°10'53,5"E
2. Jezioro Lipińskie
53°45'48" N; 22°10'05" E
3. Klusy
53°47'35,3" N; 22°07'05" E
4. Pło torfowiskowe na jeziorze Kraksztyn
53°47'42,8" N; 22°06'17,6" E
5. Muzeum Michała Kajki w Ogródku
53°48'18,8" N; 22°06'27,1" E
6. Most w Ogródku
53°48'26,1" N; 22°06'00,4" E
7. Most na kamiennej podmurówce
53°48'37,3" N; 22°05'37,5" E
8. Jezioro Rostki
53°48’16.4” N; 22°04’32.2”E
9. Rostki Skomackie
53°48'40,7" N; 22°03'48,8" E
10. Wieś Kamieńskie
53°49'41,8" N; 22°02'36,6" E
11. Przesmyk na Wyspie Róż
53°49'00,4" N; 21°59'59,7" E
13. Most na półwyspie Ameryka
53°48'13,2" N; 21°58'07" E
15. Orzysz – most pieszo-jezdny w centrum
53°48'32,6" N; 21°56'47,6"E
16. Wieś Mikosze
53°48'23,6" N; 21°55'18,9" E
17. Wieś Grzegorze – bród Kiejstutowy
53°48'10" N; 21°53'51,7" E
18. Olsy i łęgi nadrzeczne
53°48'43,2" N; 21°53'19,3" E
19. Ujście rzeki Orzyszy – betonowy most
53°49'02,9" N; 21°52'10,6" E
20. Grodzisko nad jeziorem Tyrkło
53°49'39,2" N; 21°51'36,7" E
21. Okartowo
53°48'15,56" N; 21°51'51,30" E
22. Plaża w Nowych Gutach
53°46'0,37" N; 21°50'51,22" E
23. Szeroki Ostrów
53°44'07,54" N; 21°44'20,41" E
24. Czarci Ostrów – Fort Lyck
53°43'48,64" N; 21°42'31,36" E
25. Kanał Jegliński
53°41'19,24" N; 21°46'51,22" E
27. Początek rzeki Pisy
53°38'21,93" N; 21°48'59,71" E
28. Most kolejowy na Pisie
53°37'53,69" N; 21°48'42,14" E
29. Park miejski w Piszu
53°37'46,80" N; 21°48'37,37" E